Keurmerken over duurzaamheid: de zin en de onzin uitgelegd

Waarom zijn keurmerken goed?

Elke dag krijgen we wel honderd keuzes voor onze neus; wat eten we vandaag, welke shampoo gebruik ik en hoe maak ik milieuvriendelijk schoon. Keurmerken voor duurzaamheid maken het makkelijker om in één oogopslag te zien of een product voldoet aan bepaalde duurzaamheidscriteria. Als consument kun je zelf nou eenmaal niet uitgebreide research doen naar productieketens, grondstoffen en arbeidsomstandigheden. Zo biedt een betrouwbaar keurmerk houvast. En dat verlaagt de drempel om duurzamere keuzes te maken.

Daarnaast stimuleren keurmerken bedrijven om hun productieprocessen te verbeteren. Om een certificering te behalen, moeten deze bedrijven voldoen aan concrete eisen op het gebied van milieu, dierenwelzijn of eerlijke handel. Dit kan leiden tot minder vervuiling, betere arbeidsomstandigheden en innovatie in duurzame productontwikkeling. Een ander belangrijk voordeel is dat betrouwbare keurmerken werken met onafhankelijke controles en audits. Dat betekent dat bedrijven niet zomaar een logo mogen voeren, maar periodiek getoetst worden aan vastgestelde normen. Hierdoor ontstaat meer transparantie en vertrouwen in de markt.

De nuance: wat is de kritiek op keurmerken?

Hoewel keurmerken waardevol zijn, is er ook terechte kritiek. Een van de problemen is de enorme hoeveelheid verschillende keurmerken. Deze wildgroei maakt het voor consumenten lastig om onderscheid te maken tussen sterke, onafhankelijke certificeringen en minder strenge labels. Want niet elk keurmerk hanteert dezelfde normen of controlemechanismen. Daarnaast zijn er grote verschillen tussen. Sommige labels stellen hoge eisen aan de volledige productieketen, terwijl andere zich richten op slechts één onderdeel, zoals verpakkingsmateriaal of een minimale milieuwinst. Dan kan het lijken of een product volledig duurzaam is, terwijl het eigenlijk maar op één aspect beter scoort. Dan kan dus ook een keurmerk eerder lijken op greenwashing. Sommige bedrijven doen dit zelfs express en ontwikkelen eigen logo’s of claims die duurzaam ogen, maar niet onafhankelijk worden gecontroleerd. Voor consumenten is het dan moeilijk om te beoordelen of een label daadwerkelijk betekenis heeft. Bovendien kan een keurmerk nooit alle duurzaamheidsissues tegelijk oplossen. Een product met een sterk dierenwelzijnskeurmerk kan bijvoorbeeld nog steeds een hoge klimaatimpact hebben.